Duidelijk had deze docent nog nooit naar PHP gekeken en had geen idee wat de mogelijkheden waren. Jammer als je op een school werkt die claimt verstand te hebben van ICT - en al helemaal jammer dat je dan een vooroordeel door een zaal van zo'n 100 man ventileerd terwijl je eigenlijk geen idee hebt waarover je het hebt. Ik heb nog geprobeerd om de docent te overtuigen van zijn ongelijk. Een (ex-)leerling die een docent overtuigt; een utopie.

Eindelijk heb ik bij deze de mogelijkheid om een en ander recht te zetten! Vandaar deze blog. Even voor alle duidelijkheid: als ik PHP zeg in dit artikel bedoel ik PHP4, omdat in de tijd van deze discussie PHP5 nog niet bestond. Veel van de zaken die ik hieronder aan de orde breng zijn veranderd in PHP5. Over deze verschillen zal vast iemand binnenkort wel weer eens bloggen.

Hoe het vooroordeel is ontstaan

Hoewel de docent in mijn ogen een grote blunder beging begrijp ik wel waar de uitspraak vandaan komt. Hij is lang niet de enige persoon die deze mening heeft over PHP. Dit vooroordeel komt voort uit het feit dat PHP een zeer krachtige, maar ook zeer vrije programmeertaal is. Veel mensen gebruiken PHP om simpelweg een HTML pagina te maken met daarin een stukje PHP - en eventueel wat andere links naar andere 'HTML-paginas'. Op deze manier krijg je een ononderhoudbare wirwar aan slechte code. Het genoemde vooroordeel is ontstaan door denken dat dit in PHP zo moet, terwijl het in werkelijkheid eerder gezien moet worden als iets wat in PHP kan (maar over het algemeen zeker niet gewenst is).

Het vooroordeel komt dus voort uit het feit dat je met PHP dingen kan die andere programmeertalen verbieden. PHP is een hele vrije programmeertaal. Dit kun je ook zien aan de manier hoe bijvoorbeeld met variabelen kan worden omgesprongen:



Bovenstaande code is correcte PHP-code die de tekst "8a" naar het scherm schrijft. In andere programmeertalen zou dit een groter probleem zijn - want alle waarden zouden eerst moeten worden omgezet en worden getypecast. PHP is 'loosly typed' en doet dit vanzelf. Maar is PHP nou een mindere programmeertaal omdat dit mogelijk is? Ik zie het als een programmeertaal waarbij ik me juist niet meer druk hoef te maken over minder belangrijke dingen (typecasting) en me kan concentreren op de daadwerkelijke werking van de code.

Ook methodes hebben geen manier om de types van de parameters of return-waarden af te dwingen in PHP4. Vaak is ook dit erg makkelijk! Je hoeft niet eerst 4x te typecasten voordat je een methode aanroept. Daarnaast is het eerder een kwestie van goed documenteren en je zult niet veel problemen hebben. Als je een stuk commentaar in 'php-doc' stijl boven je methodes, attributen en klassen zet laten de betere development environments (bijvoorbeeld Zend Development Environment) bij het aanroepen van een methode netjes zien welke types de methode verwacht en wat de methode terug zal geven.

OO-programmeren in PHP4

Een andere oorzaak van het probleem: je KUNT prima object-georienteerd programmeren in PHP, maar het is niet verplicht (zoals in de meeste andere OO-programmeertalen). Het komt waarschijnlijk hierdoor dat veel mensen op internet 'slechte' websites maken en bovendien slechts voorbeelden geven in bijvoorbeeld tutorials.

Wat is er dan precies wel en niet mogelijk in PHP? De basis van objectgeorienteerd programmeren (daarmee bedoel ik, klassen maken waarvan je een of meer instanties (objecten) kunt maken) is aanwezig. Ook overerving is mogelijk, en dus ook polyformie. Eigenlijk is het enige wat echt ontbreekt (en dus vaak gebruikt wordt door mensen die beweren dat PHP geen OO-programmeertaal is) is de mogelijkheid om abstracte klasses en interfaces te maken. Of nouja natuurlijk niet onmogelijk, maar het kan niet op zo'n stricte manier zoals je dat bijvoorbeeld in C++ of java zou doen. Maar het kan natuurlijk wel met een beetje fantasie! Om alle critici gerust te stellen:

// Abstracte klasse 'foo'

Voila, een klasse waar geen instantie van gemaakt kan worden maar waarvan je wel kan overerven - kortom abstract.

Is het wel echt nodig?

Ik heb laten zien dat PHP4 helemaal niet zoveel OO-bouwstenen mist als door veel mensen wordt beweerd. Ik vraag me echter af of het ontbreken van dergelijke zaken (strict abstracte klasses/interfaces etc.) het programmeren nou echt onmogelijk maken. Ik heb het zelf nooit echt heel erg gemist in elk geval. Als je klassendiagram gestructureerd en logisch in elkaar steekt kun je prima een klasse als abstract hanteren zonder dat je dit keihard hoeft af te dwingen. Je kunt iedere denkbare design pattern probleemloos implementeren in PHP4. Ik kan geen ontwerp bedenken dat ik wel zou kunnen implementeren in C++, ASP.NET of Java en niet in PHP4.

Conclusie
PHP is wat mij betreft wel degelijk een betrouwbare en zeer bruikbare objectgeorienteerde programmeertaal. Niet alles (waaronder de PHP libraries) is object georienteerd, maar dat betekend niet dat je geen object georienteerde applicaties kunt maken met PHP. Het grootste verschil met andere talen is dat alles veel vrijer is. Natuurlijk heerlijk voor de programmeur, maar ook een favoriet onderwerp voor critici. Ik zou dit verschil niet willen betitelen als 'vervelend' - maar eerder als een bewust gekozen verschil waarmee PHP zich van andere programmeertalen onderscheidt.